TIRANA| Door de niet aflatende stroom aan genereuze inkomsten kon deze website het zich kinderlijk eenvoudig veroorloven om onlangs business class af te reizen naar het verre Albanië. Tirana stelde ons vervolgens niet teleur, zeker ook als stad niet, als het aankomt op pure voetbalcult. Wat opviel was de nog steeds alom aanwezige adoratie voor de 'grote 3' van Milaan: Marco van Basten, Ruud Gullit en Frank Rijkaard. En sinds 2022 hebben velen sympathie voor Feyenoord gekregen.
Door: Willy Rooyakkers
Vanuit Eindhoven vertrekt er tegenwoordig iedere dag een volle Airbus van Wizz Air naar Tirana, en deze zit eigenlijk altijd wel vol. "Ik woon eigenlijk in Amsterdam", zegt de 29-jarige Klodiana die naast ons zit. "Vanuit Schiphol kun je ook vliegen maar deze optie is uiteindelijk veel gunstiger." Klodiana is van Albanese afkomst. "Maar door deze lijnvlucht kan ik vaak op en neer gaan, zo ga ik nu maar voor twee dagen. Dit vanwege een bruiloft."
Het blijkt dat het zoontje van Klodiana bij Zeeburgia voetbalt en aardig kan ballen. "Abdellah Aouazane en Skye Vink hangen daar op de muur als ex-jeugdleden, die kinderen zien deze gasten als voorbeelden."
Later speelt de sympathieke dame nog een gunstige rol voor ons als het aankomt op goedkope mobiele internet ter plekke. Maar dit terzijde.
Ok, nu terzake.
Zoeppeeerrrr Fain Ort
Wat weten we vooraf van het voetbal in Albanië? Niet zo heel veel. Als we op de eerste dag - uiteindelijk blijven we een kleine week - in de taxi zitten vragen we de chauffeur naar het voetbal in zijn land. "Corruptie! Dat is het eerste wat ik erover kan zeggen." Liever praat hij over buitenlands voetbal, zijn favoriete club is Manchester City. En dat zijn geen loze woorden want als we wat doorvragen blijkt hij er meer vanaf te weten dan de gemiddelde Mancunian die tegenover Maine Road is geboren. Als we zeggen dat we uit Nederland komen begint hij te glimmen. "Feyenoord! Wat een fantastic time we had with them." Hij graaft in zijn telefoon en even later schalt 'Super Feyenoord' door de boxen van zijn taxi. Hij blijkt alle Feyenoord supportersliederen mee te kunnen lallen. Tikkend op het raam en met een brede smile: "Zoeppeeerrrrr Fain ort....'lala..."
Feyenoord speelde in 2022 in Tirana de finale van de Conference League tegen AS Roma waardoor er dagenlang vele aanhangers van de Rotterdamse club in de stad rondhingen. Vandaar.
Hij zegt een hekel te hebben aan Real Madrid en Argentinië. "Waarom? Omdat zij altijd voordeel van de arbitrage hebben. Jullie zijn bestolen tijdens het vorige WK, dat was echt een grof schandaal. Messi moest wereldkampioen worden van de FIFA en Qatar, honderd procent zeker. Wij hebben hier een zwak voor het Nederlandse voetbal. Van Basttuhhhh....wat een speler."
Ook hier spreekt hij geen onzin want later merken we dat overal in de stad nog de naam van Marco van Basten voor op de lippen van de gemiddelde voetballiefhebber balanceert. De Albanezen zijn van oudsher nogal op het dichtbij gelegen Italië gericht, de Serie A wordt er op de voet gevolgd. "Wat zeg je? Gaan jullie kijken bij KF Tirana hahahaha.....sorry dat ik moet lachen. Wat ga je daar in hemelsnaam doen? Mijn club is trouwens Partizani, de aartsrivaal. KF staat bijna onderaan."
We zeggen dat het ons wel een 'kraker' lijkt, het aanstaande duel met KF Egnatia want Tirana staat bijna onderaan en is tegelijkertijd de meest succesvolle club van het land. Dat zal dan wel voor een soort van hectiek zorgen, zo lijkt ons. "Maak je geen zorgen: morgen gaan ze winnen. Hoe ik dat weet?". Een veelzeggende knipoog volgt.
"Er zullen zeker nog kaarten zijn haha", gaat hij verder. "En let goed op want het kan goed zijn dat de aanvangstijd ineens verzet wordt of dat erin een ander stadion wordt gespeeld." Hoe kan dit???? "Je bent nu in Tirana my friend."
Door deze onheilspellende berichten zijn we uiteraard alleen nog maar gretiger geworden. We hebben er zin in. Tirana blijkt daarbij een geweldig leuke stad te zijn met een hele mediterrane en bruisende sfeer. Het is half april en de temperatuur loopt al net zo makkelijk op tot een graadje of 25. Uiteraard laten we ons ook tegelijkertijd cultureel en historisch verantwoord voorlichten - gids Gjorgji is niet te stuiten - over de rijke geschiedenis van het land en de stad. Zo leren we dat Tirana vroeger maar klein was en eigenlijk havenstad Durrés dé voorziene metropool. De oude Yllyriërs - een ontzettend stoer nomadenvolk dat eeuwenlang over het land heerste - vormden de kern van het trotse karakter dat de huidige Albanees nog steeds zo kenmerkt. Het Ottomaanse rijk en later Mussolini bezetten het land voordat uiteindelijk het communisme zijn intrede deed. En ook de meest recente oorlog in de Balkan liet zijn sporen na op afstand. In Kosovo wonen immers ook bijna allemaal mensen van Albanese afkomst.
De gids gidst ons door de wijk Blloku - Het Blok in goed Nederlands - waar vroeger de gewone mensen niet mochten komen. Deze wijk was voorbehouden aan belangrijke partijleden van de communistische partij. Er staat nog een standbeeld van Stalin - 24 uur per dag bewaakt- en het huis van de voormalige dictator Enver Hoxha bevindt zich op de hoek van de belangrijkste straat in de wijk. Op de kop van de toegangstraatjes staan nog de paaltjes waar vroeger de mensen niet doorheen mochten. Daar stonden de controleposten. Vlak daarbij pronkt een kleurrijk graffitiaans stuk Berlijnse muur. Een cadeau van Duitsland nadat het communisme in 1991 ten val kwam in Albanië. Een mooi symbolisch gebaar. Overigens doet Albanië momenteel verwoede pogingen om lid te worden van de EU. "Daarom zitten er nu wat mensen vast vanwege corruptie", zegt Gjorgji. "Dat was vroeger ondenkbaar. Op deze manier hopen we in een goed blaadje te komen bij de EU."
Tegenwoordig is Blloku dé hotspot van Tirana als het gaat om hippe barretjes, clubs en terrasjes. Nu is Tirana sowieso al één grote horeca aangelegenheid maar Blloku is och wel de plek waar de wat 'mooiere mensen' heengaan. De meisjes in de korte jurkjes en de stoere mannen in de dikke auto's. Onze gids geeft aan dat de stad zich enorm aan het ontwikkelen is. "Maar het gaat eigenlijk té snel, als je begrijpt wat ik bedoel."
Om een lang verhaal kort te maken: Tirana is een aanrader en de rest van Albanië ook. We gingen nog het achterland in maar dit is een voetbalwebsite....dus we laten het hierbij.
Een onheilspellende stilte
Nou ja, we togen dus naar het voetballen. De wedstrijd tussen KF Tirana en KF Egnatia (een voorstadje van Tirana) werd gespeeld in het Selman Stermasi Stadium. Dit is niet het grootste stadion van Tirana, dat is het Qemal Stafasstadion. Oranje speelde hier een paar keer, net als Ajax en Feyenoord. Ondertussen is dat het nationale stadion geworden, het is gemoderniseerd naar de standaarden van het internationale voetbal.
Daar is in- en rondom het Selman Stermasi geen enkele sprake van. Het ligt aan de rand van Blloku waardoor het pakweg na 100 meter na de laatste hippe barretjes ineens opdoemt. Het is een betonnen bak zoals je die verwacht in een land als Albanië, zoals je die verwacht in het Albanië van 1970 toen Ajax er speelde. Of in 1991 toen Feyenoord al eens in Tirana een Europees avontuur beleefde.
Het voormalige communisme is hier nog bijna tastbaar, mede ook omdat er al decennia lang geen enkel onderhoud meer lijkt te zijn gepleegd. Het is gebouwd in 1920 en alles is bij hetzelfde gebleven, op wat lichtblauwe kuipstoeltjes na. De capaciteit lag voorheen ver boven de 20.000, tegenwoordig zijn er daar nog 4.400 van over.
Als we aankomen zien we een rij politiemensen staan die instructies krijgen op een manier welke doet vermoeden dat er zometeen een militaire parade op het Skanderbeg plein gaat plaatsvinden. Skanderbeg is de grote vrijheidsheld van Albanië, maar dit terzijde. Een soort Michiel de Ruyter of Willem van Oranje.
Het is een partij ouwe meuk....dat is amper te beschrijven. Achter een verroest stalen hek zien we een somber kijkende man zitten met een stuk glas voor zijn neus. Hij blijkt de kassa te bemannen. Er is keuze uit twee soorten kaartjes: eentje van 100 LEK ( 1 euro) en een duur ticket voor de zittribune welke het drievoudige moet kosten. We vragen ons af van welk geld hier de spelers moeten worden betaald? Er blijken later amper duizend mensen op het duel af te zijn gekomen. Is dit profvoetbal? De eigenaar van de club is weliswaar Refik Halili, een groot zakenman, maar dan nog.
Potsierlijke uniformen
Zou het niveau dan zo slecht zijn?? Dat antwoord krijgen we later. Eerst lopen we nog even wat rond. Er hangt een typisch voetbalsfeertje uit vervlogen tijden maar dan wel met een soort van deprimerend dempend en somber gordijn eroverheen. Een dampende stinkende deken, zo'n beige/bruin ding tegen de kou in Siberië.
We zien een heel oud cafeetje waar wat mensen buiten zitten. Er zitten ouwe mannen in een uniform van het soort dat je denkt dat hier een Louis de Funès film uit 1966 wordt opgenomen. Het heeft iets kolderieks en oogt corrupt, dit hoewel de mensen allemaal supervriendelijk zijn en erg lief lijken. En dat laatste zal ook wel zo zijn. Het doet een beetje denken aan een bananenrepubliek, dat is misschien nog wel de beste omschrijving.
Binnen is een bar met toilet achterin, het interieur doet schitterend Oostblokkiaans aan. Geweldig. Alsof je in 1969 met de auto op reis bent richting pakweg Boekarest en al een tijdje moet tanken. En omdat de vulstations schaars zijn ga je voor de zekerheid maar naar benzine zoeken in een dorpje op tien kilometer van de doorgaande weg. We pakken er een fles bier op van een voor ons onbekend merk. De mannen in uniform lachen vriendelijk als we een foto van ze maken. De sfeer is gemoedelijk en niets wijst er op dat over een paar minuten de wedstrijd gaat beginnen.
Bij de ingang van het stadion staan weer die mannen, en een enkele dame, in die potsierlijke uniformen welke het midden houden tussen de plaatselijke harmonie in een Brabants dorp en de president van Oeganda in 1975. Er staan er een paar glimmend van trots en arrogantie tussen waardoor je niet anders kunt dan vermoeden dat corruptie hier nooit ver weg zal zijn. Al hebben we daar geen enkel bewijs voor natuurlijk.
De sfeer is best surrealistisch, er is bijvoorbeeld geen speaker. De spelers lopen warm, verdwijnen naar binnen en komen weer terug op het veld om naar het handjevol toeschouwers te zwaaien. En dat allemaal zonder dat iemand iets door een microfoon schalt. Zo hebben we dus geen enkele informatie over welke spelers er spelen want er is ook nergens geen opstelling te bekennen en een digitaal scorebord ontbreekt eveneens. Er is rechts van ons een plukje harde kern dat geluid maakt en tegenover ons blijken de uitfans gehuisvest. We tellen tien mensen. 'The sound of strangers sending nothing to my mind', is een lyric uit het meesterwerkje Moonlight Mile van de Rolling Stones. Op dit soort momenten doemen er altijd ineens random songteksten op aan de binnenkant van onze hoofden.
Paar leuke spelers
Onder deze omstandigheden is het moeilijk om het niveau van het gebodene in te schatten. We estimeren dat de beste spelers van KF versterkingen kunnen zijn voor linkerrijtje Keuken Kampioen DIvisie. Spelers die opvallen - deze namen plukken we later van transfermarkt - zijn Redon Xhixha, Freddy Alvarez en Serge Tabekou. Laatstgenoemde is een fysiek sterke buitenspeler die ook nog redelijk vaardig en snel blijkt te zijn. Xhixha is erg technisch, een rasvoetballer die het midden houdt tussen een spelmaker en een spits. Alvarez, een Braziliaan, lijkt meer een soort dynamische middenvelder.
Tabekou heeft een Belgisch paspoort en kan daardoor misschien wel interessant zijn voor Nederlandse verenigingen, spelers van buiten de EU zijn immers niet te betalen voor clubs uit de KKD. We hebben wat mensen inmiddels getipt wat dat betreft.
Het wordt een duel wat qua lauwheid zijn weerga niet kent. Hoewel de gasten verzorgder voetballen wint uiteindelijk KF met 3-1, mede ook omdat er een zeer dubieuze strafschop wordt toegekend. Grappig was ook het VAR moment na de 1-0 van Tabekou, ook deze situatie wordt omrand met een calm in the storm stilte die doet denken aan een doorsnee Roald Dahl thriller. De grensrechter had gevlagd maar uiteindelijk werd de goal toch toegekend. Later zien we de beelden terug op youtube: gek genoeg was er ook nu geen commentaar bij. Dus alleen beelden en geen verslaggever. Best bizar.
Al met al zijn we toch niet teleurgesteld in de voetbalcultuur van Tirana. Het leek eigenlijk nergens op maar juist dat maakte het ook wel weer grappig en authentiek. Hoe ze hier spelers van het niveau Tabekou - in de KKD wellicht een kleine sensatie - en Xhixha kunnen betalen is echter een mysterie. Of misschien toch niet.
Maar zoals gezegd: Tirana is echt een schitterende stad met heel veel vertier, historie en bezienswaardigheden. Bovendien is het er niet duur. In Tirana kost het wat meer dan in de rest van het land - daar eet je uitgebreid voor 5 tot 10 euro - maar naar Nederlandse begrippen is het er nog steeds erg gunstig geprijsd. Het klimaat is Zuid Europees en je bent er zo.
Het voetbalgebeuren is vooral cult. Voor de echte liefhebber op dat gebied. Vandaar dat we toch weer 'een ziel' vonden. En daar ging het om.
